Interactieve dashboards : geven die antwoord dan?

Dashboards maken al langere tijd onderdeel uit van de directiekamer. Ze worden dan vaak gebruikt om de belangrijkste kpi’s periodiek in beeld te brengen. In de boardroom wordt vooral aandacht besteed aan de kpi’s die rood gekleurd zijn. Want die gaan tenslotte niet goed, nietwaar? De gebruikte kpi’s kunnen ook goed gebruikt worden om te toetsen of een bedrijf echt doet wat ze zegt. Maar dat is onderwerp  voor een andere blog.
Hier gaat het om een iets andere toepassing, namelijk het kunnen stellen van what-if vragen aan een daartoe opgezet dashboard. Van te voren dient een bepaalde hoeveelheid geaggregeerde gegevens geladen te worden in een voor de applicatie makkelijk toegankelijke vorm. Is de data eenmaal geladen dan kun je als gebruiker middels knoppen en schuifjes allerlei what-if vragen stellen, waarbij het programma onmiddellijk antwoord geeft.  Via drill-downs kun je steeds dieper op de data inzoemen. Het is een prima aanvulling op bestaande BI-omgevingen, sterker, sommige enthousiaste gebruikers geven aan dat het de toekomst van BI zal gaan worden. Dit heeft niet in de laatste plaats te maken met de huidige lange doorlooptijden van traditionale BI-trajecten. Als U weet welke data beschikbaar moeten zijn kan een omgeving in een aantal dagen opgezet worden. Vergelijkt U dat eens met de traditionele IT-omgeving die snel meerdere releases (rekent U maar met 6 weken voor 1 release) nodig heeft om iets op te zetten, met veel beperktere functionaliteit.

De vijf kenmerkende verschillen zijn: 

• Zoals al aangegeven is het opzetten van de omgeving na het selecteren van de juiste datasets, een kwestie van een aantal dagen. Uw eigen IT-afdeling kan U dan behulpzaam zijn bij het laden van de gegevens in de database.
• De complete inhoud van de database wordt geladen in het geheugen. Dit gecombineerd met een slimme opslagstructuur zorgt voor een razendsnelle afhandeling van queries, waar een traditioneel opgezette omgeving in de verste verte niet tegenop kan.
• Deze manier van bevragen maakt gebruik van z.g. associatieve zoekmechanismen, waarbij je via allerlei paden bij het gewenste eindresultaat kunt komen. En natuurlijk: U zit zelf aan de knoppen om de gewenste what-if vragen te kunnen stellen.
• Het geeft U meer vrijheidsgraden in de relatie met Uw eigen IT-afdeling.
• Deze manier van BI is aantoonbaar goedkoper dan de traditionele manier van werken (meer dan 50% tav TCO, dit zit hem in lagere aanschafprijzen en veel lagere overheadkosten).

De toepassing is uitstekend geschikt voor omgevingen waarbij sprake is van het zoeken naar win-win situaties in bijvoorbeeld inkooptrajecten. Vaak vinden deze onderhandelingen nog plaats middels spreadsheets die heen en weer gestuurd worden.
Door van te voren met elkaar de set van mogelijke variabelen vast te stellen en die dan in het dashboard weer te geven ontstaat een uiterst dynamische onderhandelingsruimte waarin je elkaar sneller moet kunnen vinden.

Ik denk dat deze markt nog niet geheel volgroeid is, maar zeker flinke potentie heeft. Vooral het kunnen uitvoeren van in memory drill-downs op grote data-sets is vanuit een business-perspectief erg aantrekkelijk.
De kunst is om een goed product uit te kiezen en de juiste data klaar te zetten voor gebruik. 
Ik hoop dat U snel een toepassing kunt bedenken voor Uw eigen omgeving.


Herman Schreuder
senior consultant
 

Een (web)service is pas een service als deze wordt gebruikt en vooral wordt hergebruikt voor andere doeleinden of toepassingen dan waar de service oorspronkelijke voor in het leven is geroepen. Maar, hoe bevorder je nu (her)gebruik van bedrijfsservices?

Een veel gebruikte methode om het gebruik van services te bevorderen is het instellen van ‘governance’. Een comité stelt beleid op ten aanzien van de benodigde services en het gebruik ervan. En daar waar beleid wordt gecreëerd dient deze ook te worden afgedwongen. Eventueel zelfs met repercussies. Een goed comité zorgt ervoor dat het opgestelde beleid breed gedragen wordt binnen een organisatie. Bijvoorbeeld door belanghebbenden uit de organisatie innig te betrekken bij het opstellen van het beleid.

Desondanks blijkt de praktijk weerbarstig en loop je bij de implementatie van services tegen zaken als de volgende aan:

• SOA webservices, met name W3C webservices, zijn sterk gestandaardiseerd. De standaarden zijn echter complex en ook de op de standaarden gebaseerde software is technisch complex;
• Services zijn vaak een compromis qua functionaliteit. Er is altijd iemand die teleurgesteld is in wat een service kan. Dit remt hergebruik;
• Doorontwikkelingen kosten in de praktijk vaak veel tijd. Vanwege de complexiteit van de software, maar mogelijk ook vanwege de regeldruk van de governance zelf;
• Financiering kan een rol spelen. Bijvoorbeeld: de eigenaar van een service wil niet dat de ontwikkelkosten van een gewenste functionaliteit van een andere afdeling op zijn/haar budget drukt;
• Versiebeheer van W3C webservices maakt bijvoorbeeld dat afnemers vaak gedwongen hun software moeten aanpassen zonder dat er voor hen een directe noodzaak is of dat er direct voordeel uit te halen is.

Daar waar webservices binnen bedrijven vaak maar moeizaam worden (her)gebruikt zijn services die gekoppeld zijn aan applicaties en diensten op het internet vaak enorm populair. Sterker nog, de webservice vormt soms zelfs de basis van het succes van een internet applicatie. Wat maakt deze webservices zo populair? En wat kunnen eigenaren van webservices binnen bedrijven hiervan leren?

Een goed voorbeeld is Twitter. Twitter heeft een website waarmee je Twitter berichten kan schrijven. Maar, de meeste mensen gebruiken één van de vele Twitter programma’s voor op hun computer of voor op hun mobiele telefoon om Twitter berichten te volgen en te schrijven. Die vele tientallen programma’s kunnen ontstaan omdat Twitter een eenvoudig te gebruiken webservice aanbiedt.

Laten we de Twitter webservice eens zelf gebruiken. De volgende link toont alle Twitter berichten van de gebruiker ‘infoinnovator’ in zogenaamd JSON formaat: Twitter berichten van InfoInnovator. Wat je te zien krijgt is afhankelijk van de browser die je gebruikt, maar als het goed is zie je een lijst van Twitter berichten met nog een hele hoop informatie er omheen.

Waar het mij met dit voorbeeld om gaat is de eenvoud. Een simpele url die je in je browser kan plakken geeft je toegang tot de gestructureerde informatie van een internet dienst. Iedereen kan dit doen. Als afnemer heb ik aan niemand toestemming hoeven te vragen om dit te doen. Ik hoef ook aan niemand verantwoording af te leggen wat ik met de informatie ga doen. Ik kan mijn idee, om bijvoorbeeld een helemaal te gek en hip Twitter programma te maken, heel snel uitproberen. De drempel voor ontwikkelaars maar ook anderen om de Twitter webservice te gebruiken is dus heel erg laag. Dat verklaart de grote hoeveelheid aan Twitter programma’s en andere vormen waarin Twitter wordt gebruikt. Gebruikers kiezen hun favoriete programma en gaan Twitteren dat het een lieve lust is. En het gebruik van het Twitter platform en dus niet zozeer de website zelf, groeit enorm. Twitter is een platform. Een dienst waarop anderen hun diensten weer kunnen bouwen. Een informatie ecosysteem met de dienst Twitter in het middelpunt.

Natuurlijk is niet alle informatie op Twitter zo gemakkelijk toegankelijk. Bepaalde functies zijn beveiligd en alleen toegankelijk na authenticatie. Maar, de basis blijft eenvoud.

Als ik een aantal populaire internet webservices langs loop dan hebben die de volgende kenmerken. De webservice…

• heeft een voor de gebruiker duidelijk en nuttig doel;
• is laagdrempelig, eenvoudig en simpel in gebruik;
• kent een (zeer) liberaal beleid ten aanzien van het gebruik van de webservice;
• kent een levendige en actieve community van gebruikers die elkaar informeren en helpen en waarbij de webservice eigenaar actief participeert in die community;
• biedt continu nieuwe, innovatieve en of verbeterde mogelijkheden;
• heeft zo min mogelijk beveiliging daar waar het kan en een zo streng mogelijke beveiliging daar waar het moet;
• is technisch eenvoudig, waarbij de techniek heel nauw aansluit bij reeds bestaande en algemeen geaccepteerde technieken (REST);
• is flexibel in het ondersteunen van meerdere formaten waarin je de informatie kan opvragen;
• kent een informatiestructuur die losjes en iteratief tot stand is gekomen;
• heeft uitstekende documentatie die de service beschrijft met praktisch toepasbare voorbeelden;
• kent een duidelijk (informatie)beleid ten aanzien van nieuwe versies van de webservice met ruime overgangsperioden;
• is financieel vaak omzet gedreven in tegenstelling tot interne bedrijfsservices die vaak kosten gedreven zijn. Dit verschil is ook van invloed op hoe je tegen doorontwikkelingen van de webservices aankijkt.

Mijn persoonlijke mening is dat het succes van internet webservices uiteindelijk zal overslaan op het bedrijfsleven en de overheid, waarbij de goede dingen van W3C enterprise webservices elkaar zullen ontmoeten in de goede dingen van de internet REST webservices.

Bedrijven, gemeenten en instellingen hebben zo hun eigen dynamiek. Het zijn niet allemaal hippe internetbedrijven. Per bedrijf zal je moeten kijken wat het beste bij je past. Of juist sterk gestandaardiseerde systemen met stevige governance of juist meer laagdrempelige, eenvoudig te gebruiken systemen met een meer liberaal gebruiksbeleid of wellicht een mix van beide. Kies, maar kies weloverwogen.

Berry Groenendijk is informatie architect bij Caerleon.

Lokale instellingen en gemeenten vormen gezamenlijk een maatschappelijk vangnet voor mensen in nood en mensen die een steuntje in de rug nodig hebben om mee te komen in het maatschappelijk verkeer. Gemeenten spelen in dit vangnet een centrale rol. Bijvoorbeeld bij de uitvoering van de WMO (Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning) hebben gemeenten een duidelijke regiefunctie. De gemeente brengt burgers met een zorgvraag en instellingen die de zorg kunnen leveren bij elkaar en de gemeente is daarbij verantwoordelijk voor een ordentelijke, rechtvaardige en controleerbare uitvoering.

Slimheid lijkt hoogtij te vieren in energieland. Kijk maar naar termen als slimme meter, slim netwerk en slim energie beheer. Die slimheid komt voort uit informatie innovaties.

Moeten gebruikers van energie, bedrijven, consumenten, nu ook aan die slimheid geloven? Wat voor een invloed krijgt het op hen? In deze blog een kijkje in de toekomst voor energie gebruikers. De trends die mogelijk tot die slimheid gaan leiden.

De eerste aanleiding voor slimheid voor gebruikers vormt de energiebesparingstrend. Onder het motto 'meten is weten'worden kleine, makkelijk te installeren energie management apparaten en natuurlijk de slimme meter geïntroduceerd. Zo kan de gebruiker zijn verbruik analyseren en bijstellen. Een besparing van 10% kan toch al gauw vele honderden euro's per jaar opleveren.

Een tweede trend is dat gebruikers van energie ook steeds meer producenten van energie worden. Huizen/gebouwen of wijken/industrieterreinen worden uitgerust met zonnecollectoren, windgeneratoren (bijvoorbeeld verwerkt in de nok van het dak), zonneboilers, aardwarmte systemen, micro-gecombineerde warmte-stroom opweksystemen (WKK) en energie opslag systemen. Ieder heeft een besturings element, vaak met de mogelijkheden om de resultaten - zoals opgewekt vermogen, gerealiseerde opwarming - zichtbaar te maken. Het rendement c.q. de terugverdientijd is interessante informatie in dit geval.

De volgende stap naar slimheid ontstaat als de sturing van zowel de genoemde opwek-systemen als de grote verbruik-apparaten (wasmachine, vaatwasser, droger) met elkaar in verband kunnen worden gebracht. Hierdoor wordt optimalisatie in huis/pand of wijk/terrein mogelijk. In de lijn van deze stap ligt dat ook één centraal dashboard voor de gebruiker ontstaat, waarop voorkeuren, besturing, verbruiken en resultaten worden samengebracht. Ook verdere huisautomatisering komt hier ter sprake. Dit kan gecombineerd worden door aanvullende (informatie)diensten, zoals adviezen over de contractvorm met een energieleverancier, gezien de configuratie, adviezen over verdere optimalisatie van de configuratie of zelfs overdracht van de configuratie aan een beheerpartij.

Nog verder gaat het als prosumenten gaan samenwerken en een grote 'virtuele' energie-opwek/opslag-eenheid vormen. In een dergelijk model behoort ook centrale aansturing door het samenwerkingsverband tot de mogelijkheden. Het samenwerkingsverband kan dan dagelijks op de energiehandelsmarkt een rol gaan spelen en gunstige inkoop- en verkooptarieven en -contractvoorwaarden bedingen. Afspraken die tot de mogelijkheden behoren is dat het opladen van elektrische auto's collectief wordt 'afgeschakeld' op piekmomenten en wordt 'ingeschakeld' op dalmomenten. Of dat alle micro-WKKs in een piek op maximaal vermogen worden geschakeld. Individuele deelnemers moet het dan mogelijk zijn om 'voorkeuren' of gebruikspatroon (bijv. een vakantieafwezigheid) aan te geven. Hiermee wordt dan intelligent rekening gehouden en op geoptimaliseerd. En voor hen is het interessant om op dat moment ook financiele resultaten inzichtelijk te krijgen.

Als de energie markt dezelfde ontwikkeling doormaakt als de internet en telecom markten volgt er daarna een enorme groei in diensten en differentiatie in produkten en tarieven. En komen er nog niet te voorziene innovatie en waardetoevoeging tot stand.

Ja, die slimheid komt stapje voor stapje naar de prosument toe, met alle keuzevraagstukken en mogelijkheden van dien. Gelukkig hoort uitbesteden tegen die tijd tot de mogelijkheden.