Architectuur beelden door Kubisten en Futuristen

Mijn collega Ruud van Vliet heeft de toekomst van de informatie architect gepresenteerd op het LAC2008. Eén van zijn observaties is dat een informatie architect met vele wereldbeelden tegelijkertijd moet kunnen goochelen. Hij moet veel aspecten van een probleemdomein vanuit verschillende invalshoeken tegelijk kunnen zien.

Dit vraagt voor een holistische blik en een synthese proces. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Is de menselijke geest tot zo iets in staat? Kan ik dat het beste doen door even naar één aspect in detail te gaan kijken, daarna switchend naar een ander aspect, zo snel dat flinters van de eerste blik voor een tijdje in mijn geheugen blijft staan? En hoe maak ik de resultaten daaruit dan aan belanghebbenden duidelijk?

Mogelijke antwoorden vond ik in de kunsten. Aan het begin van de twintigste eeuw begonnen schilders te experimenteren met verschillende nieuwe beeldtalen. Eén van die beeldtalen is het formeel abstracte schilderen. Geleidelijk aan verdween het figuratieve. Zoals in Mondriaan’s bloeiende appelboom schilderijen. Hij gaat van afbeeldingen van echte bomen naar de abstractie van de essentiële kenmerken van ‘bomen’. Alsof hij zoekt naar ontwerp principes en patronen. Hij lijkt de klasse van objecten te hebben gevonden, afgeleid van haar instanties uit de echte wereld.

Hierop voortbouwend ontstond het Kubisme. Dat lijkt nog meer een antwoord te geven op mijn vragen. Deze kunstenaars zijn in staat alle aspecten van een object tegelijkertijd zichtbaar te maken. Bijvoorbeeld in Georges Braques Viool. Je ziet de voorkant en de achterkant van de kast, snaren vanuit een totaal andere hoek, specifieke details van de hals van het instrument, etc. De waarneembare wereld wordt herontworpen in nieuwe deeltjes vanuit nieuwe invalshoeken. Het breekt door de normale grenzen door totaal niveau invalshoeken zichtbaar te maken. Soms wordt zelfs beweging zichtbaar gemaakt, zoals in het Futurisme. Bijvoorbeeld in het schilderij ‘Speeding car’ van Giacomo Balla. Deze schilders laten het normale perspectief buiten beschouwing en introduceren een Multi-perspectief of multi-context, precies wat ik nodig had.

Een niet geoefend kijker of belanghebbende moet erg hard werken om de betekenis en de aangebrachte orde te snappen. Nog geen oplossing daarvoor helaas. En onze uitdaging die daarop volgt: hoe vertaal je dit sort kunst beelden naar ‘mood boards’ voor informatie architectuur? Geen eenvoudige taak.

Deze blog is geïnspireerd door het boek Aardschok, Bliksemflits door Wil Uitgeest.

Rijk van Vulpen is enterprise architect bij Caerleon.