WMO

Syndicate content

Informatieinnovatie bij de uitvoering van de WMO

berry.groenendijk 22 Apr 2011

De uitvoering van de WMO moet goedkoper. Dat kan natuurlijk op velerlei manieren gerealiseerd worden. Goedkopere middelen of minder middelen inzetten is bijvoorbeeld een methode. Maar, dergelijke maatregelen leiden vaak ook tot verschraling van de dienstverlening. Creatieve en innovatieve oplossingen zijn vaak goedkoper en zijn vaak kwalitatief beter van aard. 

De Kanteling
 
In het WMO-project De Kanteling van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten wordt een model uitgewerkt dat aangeeft hoe gemeenten aan de wettelijke compensatieplicht kunnen voldoen. Gemeenten hebben binnen de WMO veel ruimte om hun eigen beleid te maken. In De Kanteling staat het te behalen resultaat voorop.
 
Een voorbeeld van een resultaat is: Iedere burger kan zich verplaatsen in, om en nabij het huis. Dit resultaat kan op verschillende manieren worden bereikt. Een cliënt kan bijvoorbeeld vragen om een bromscooter. Een gemeente kan er voor kiezen om simpelweg aan die vraag van de cliënt te voldoen. In De Kanteling wordt echter voorgesteld om in gesprek te gaan met de cliënt en om zodoende achter de vraag achter de vraag te komen. Wellicht blijkt uit het gesprek dat een cliënt bijvoorbeeld meer geholpen is met een aanvullend openbaar vervoer voorziening. Door op maat creatieve oplossingen te bieden en toch hetzelfde resultaat voor de cliënt te bereiken kan er kwalitatief een goede dienstverlening worden geleverd tegen lagere kosten.
 
De Kanteling wordt door veel gemeenten nu ingevuld door cliënten heel persoonlijk te benaderen bij een aanvraag. Vaak door bij de cliënt thuis langs te gaan en in gesprek te gaan met de cliënt. Voor veel gemeenten is dit een goede oplossing. Echter, opschaling naar grotere hoeveelheden aanvragen is voor een dergelijke oplossing een dure aangelegenheid. Voor grotere gemeenten zou het betekenen dat je een klein legertje ambtenaren nodig hebt om alle WMO aanvragen af te handelen. Automatisering kan helpen om grote hoeveelheden aanvragen met minder mensen af te handelen.
 
Automatisering van de uitvoering
 
Bij een grote gemeente als de gemeente Amsterdam blijkt dat 85% van de cliënten een enkelvoudige aanvraag doet. Door gebruik te maken van beslisbomen, geautomatiseerde processen en een sterke integratie met ketenpartners probeert de gemeente Amsterdam een cliënt zo snel als mogelijk te voorzien van de meest geschikte WMO voorziening. Een vervoerspas heeft een cliënt vaak al de volgende dag in huis en hulp bij het huishouden staat vaak al binnen 5 dagen bij de cliënt voor de deur. De overige cliënten hebben een meer complexe hulpvraag die door de gemeente Amsterdam minder geautomatiseerd wordt afgehandeld. Voor deze cliënten worden maatwerk voorzieningen geleverd. De gemeente Amsterdam heeft zo een proces ingericht dat eenvoudig is daar waar het kan en dat uitgebreid maatwerk levert daar waar nodig.
 
Geautomatiseerde processen bieden ook de mogelijkheid om over de verzamelde gegevens van geleverde voorzieningen analyses uit te voeren. Hierdoor kan er gericht naar mogelijkheden voor verbetering of kostenbesparing gezocht worden. 
 
Innovatie in de WMO uitvoering
 
Er is nog volop ruimte voor innovatie bij de uitvoering van de WMO. Gemeenten beginnen nog maar net de mogelijkheden te ontdekken van de ruimte die hen geboden wordt om de WMO uit te voeren. Zelf geef ik altijd als voorbeeld dat een gemeente bijvoorbeeld zou kunnen kijken naar hoe zij faciliterend kan zijn in het bij elkaar brengen van zorgvraag en zorgaanbod. Mensen zijn altruïstisch ingesteld en helpen elkaar graag. Wellicht is er iemand in de buurt die bereid is om iedere week een aantal mensen op te halen voor het wekelijkse bridge-avondje. Wellicht bespaart dit wel een aantal aanvragen voor aanvullend openbaar vervoer. Een gemeente kan bijvoorbeeld een marktplaats-achtige website inrichten waar zorgvraag en zorgaanbod bij elkaar kunnen worden gebracht. De gemeente faciliteert in dit geval slechts dat mensen elkaar kunnen helpen. Tegelijkertijd staat de gemeente door het aanbieden van een "zorg-marktplaats" midden in de WMO-samenleving. Door het vraag- en aanbodproces via de "zorg-marktplaats" te volgen kan een gemeente inspringen op trends en wellicht zelfs nieuwe voorzieningen in het leven roepen of beleidsaanpassingen doorvoeren.
 
De WMO biedt gemeenten veel ruimte om haar eigen WMO-beleid op te stellen. Dit biedt ruimte voor creatieve en innovatieve oplossingen passend bij de individuele situatie van de burger. Automatisering kan helpen om de kosten in de hand te houden en om regie te voeren. Daarbij is het de uitdaging om eenvoudig en snel te leveren daar waar het kan en uitgebreid maatwerk te leveren daar waar het moet. Caerleon denkt graag met u mee over creatieve en innovatie oplossingen om de WMO efficiënt uit te voeren.
 
Berry Groenendijk
Informatiearchitect
 
Disclaimer: Profict, net als Caerleon onderdeel van de Profict Groep, heeft voor de gemeente Amsterdam het administratieve systeem gebouwd dat de Dienst Wonen, Zorg en Samenleven ondersteunt bij het uitvoeren van de WMO.

WMO en de sociale cohesie binnen de gemeente

herman.schreuder 16 Jan 2011

Er is veel te doen over de WMO. Enkele jaren geleden is er een start gemaakt met het overhalen van onderdelen van de AWBZ naar de gemeenten.  De gemeenten zijn daarmee uitvoeringsorganisatie geworden, met alle dingen die daarmee samenhangen.
Voor de gemiddelde burger wordt het er niet gemakkelijker op. Mensen die op een gegeven moment in hun leven voor het eerste geconfronteerd worden met lichamelijke of geestelijke beperkingen gaat er een compleet nieuwe wereld open (ik druk me graag positief uit) om wegwijs te worden in de vele instanties waar ze dan mee te maken krijgen. De gemeenten krijgen een bepaald budget van het rijk en moeten het daar mee doen.  Het is voor gemeenten een flinke uitdaging om de vraag beheersbaar te houden. Het gaat denk ik niet lang meer duren voordat gemeentes nee moeten verkopen omdat  het geld op is. Er ligt nu een onevenredige druk op prestatieveld 6, de ondersteuning bij huishoudelijke hulp en vervoer. Nu gaat daar verhoudingsgewijs veel geld naar toe. Dat komt omdat de gemeenten nu gezien worden als geldverstrekker voor een verstrekking waar men recht op heeft.  Zolang een gemeente op deze manier wordt gezien zullen steeds meer mensen de weg naar het WMO-loket weten te vinden en zal het percentage burgers wat hiervan gebruik maakt toenemen en dus zullen de kosten ook steeds verder gaan stijgen.

Ik denk dat het roer om moet. De volgende punten zouden kunnen worden belicht:
-   Gemeente moeten zich opnieuw naar de burgers toe profileren vanuit een regierol en niet primair als geldverstrekker.
-   In dat licht moet het welzijn van de burgers centraal staan en niet de verstrekking.
-   Sociale cohesie binnen de gemeente is een randvoorwaarde voor een goede uitvoering van de WMO.
-   Sociale cohesie was vroeger vanzelfsprekend, tegenwoordig moet dat voor een gedeelte herontdekt worden.
-   Regierol betekent dan ook mensen met elkaar verbinden en daar de randvoorwaarden voor (helpen te) creëren.
-   Dit zou bijvoorbeeld vertaald kunnen worden naar vraag-en aanbod site. Veel mensen hebben vrije tijd en zouden best een bijdrage willen leveren als ze zouden weten hoe.
De mensen die aangeven behoefte te hebben aan zorg hebben vaak en onderliggend ook andere behoeftes. Door als gemeente op deze manier vraag en aanbod op elkaar af te stemmen zou de WMO een nieuwe invulling kunnen krijgen.

Welke gemeente durft deze handschoen samen met ons op te pakken?

Herman Schreuder

 

 

23 juni 2010 - ronde tafel "Regie over de WMO keten"

berry.groenendijk 02 Jun 2010

Op 23 juni 2010 organiseren Caerleon en Profict een rondetafel sessie rondom het thema "Regie over de WMO keten". 

Aan de hand van een inleiding door Marieke Saeij (programmamanager ICT, gemeente Amsterdam), waarin zij de ins- en outs van de WMO implementatie binnen de gemeente Amsterdam zal toelichten, zullen wij van gedachten wisselen en gezamenlijk een aantal vraagstellingen definiëren om verder over te discussiëren. De rondetafel sessie kenmerkt zich door een actieve bijdrage van de deelnemers.

Mogelijke onderwerpen zijn:

  • Hoe houd ik regie over de keten?
  • Hoe verkrijg ik een integraal klantbeeld?
  • Hoe doe je meer met minder?
  • Welke mogelijkheden zijn er om gegevens binnen de keten te hergebruiken?

De rondetafel vindt plaats op een unieke locatie. Namelijk het nieuwe kantoor van Caerleon in de Watertoren van Bussum (www.watertorenbussum.nl).

Voor meer informatie stuur een e-mail naar: rondetafel@caerleon.nl

 

Informatie uitdagingen in de zorg en welzijn sector

berry.groenendijk 03 May 2010

Lokale instellingen en gemeenten vormen gezamenlijk een maatschappelijk vangnet voor mensen in nood en mensen die een steuntje in de rug nodig hebben om mee te komen in het maatschappelijk verkeer. Gemeenten spelen in dit vangnet een centrale rol. Bijvoorbeeld bij de uitvoering van de WMO (Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning) hebben gemeenten een duidelijke regiefunctie. De gemeente brengt burgers met een zorgvraag en instellingen die de zorg kunnen leveren bij elkaar en de gemeente is daarbij verantwoordelijk voor een ordentelijke, rechtvaardige en controleerbare uitvoering.

In dit artikel wil ik een aantal concepten de revue laten passeren die een rol spelen bij het inrichten van een informatiesysteem dat gemeenten helpt hun regierol uit te voeren. 
 
Beslisbomen
 
Bij het uitvoeren van wet- en regelgeving worden gemeenten en lokale instellingen voor een aantal informatie uitdagingen gesteld. Zo is de wet- en regelgeving complex en constant aan verandering onderhevig. Daarbij wordt deze regelgeving aangevuld met gemeentelijke beleidsregels en of bedrijfsregels. Dergelijke regels worden op papier vaak uitgewerkt in beslisbomen. Dit is een prima notatiewijze die relatief gemakkelijk te "lezen" en te begrijpen is.
 
Cliënten en ook medewerkers van instellingen en gemeenten maken steeds vaker gebruik van (self-service) websites. Beslisbomen zullen dan ook steeds vaker in digitale vorm ingezet worden. Digitale beslisbomen geven je echter nog veel meer mogelijkheden. Zo kun je een beslisbomen alvast invullen met reeds bekende informatie. Bijvoorbeeld informatie uit de gemeentelijke basisadministratie omdat de cliënt is ingelogd middels zijn/haar DigiD.
 
Maar digitale beslisbomen geven je ook de mogelijkheid om de "collectieve intelligentie" van alle cliënten te gebruiken. Het analyseren van hoe cliënten de beslisbomen invullen, leert je bijvoorbeeld dat je een bepaalde vraag beter eerder kan stellen zodat een grotere groep cliënten sneller door de beslisboom heen kan lopen. Dergelijke aanpassingen in een beslisboom kunnen zelfs geheel dynamisch en automatisch worden doorgevoerd aan de hand van het invulgedrag van een groep gebruikers.
 
Cliëntgericht werken
 
Inzicht in de status van alle zaken van cliënten geeft bijvoorbeeld gemeenten het inzicht dat nodig is om haar regiefunctie goed uit te kunnen voeren. Cliënt- cq. zaakgerichte informatiesystemen geven dit inzicht.
 
Een cliëntgericht informatiesysteem bevat vooral persoongegevens. Bij gemeenten zijn die gegevens gebaseerd op de gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie.
 
Zaakinformatie geeft de status weer van het (administratieve) werk dat een gemeente uitvoert bij het afhandelen van een aanvraag van een cliënt. Het afhandelen van een type zaak doorloopt een aantal stappen. Is een stap afgehandeld dan bereikt de zaak een bepaalde status. Zaakinformatie geeft een gemeente inzicht in de hoeveelheid onderhanden werk. En tegelijkertijd geeft zaakinformatie de cliënt inzicht in de status van zijn/haar aanvraag.
 
Verstrekkinginformatie is informatie over geleverde producten aan cliënten. Hetzij fysieke producten (bijvoorbeeld een scootmobiel), geld (bijvoorbeeld een vergoeding) of diensten (bijvoorbeeld hulp bij het huishouden). Opdrachten aan leveranciers om een product te leveren worden in een dergelijk systeem geregistreerd. Tegelijkertijd kunnen leveranciers berichten terug sturen om de status van de levering aan te geven. Gemeenten hebben met dergelijke informatie gedetailleerd inzicht in aangevraagde en geleverde producten aan cliënten.
 
Met één telefoontje naar een gemeente of met het bekijken van een webpagina op de website van de gemeente krijgt een cliënt inzicht in de status van zijn aanvraag bij de gemeente en de status van de levering door de leverancier. De gehele keten wordt hiermee, voor alle partijen, transparant en inzichtelijk.
 
Efficiëntie
 
De druk op het maatschappelijke vangnet van lokale instellingen en gemeenten zal in de toekomst vanwege de vergrijzing groter gaan worden. Tegelijkertijd worden budgetten voor het uitvoeren de maatschappelijk ondersteuning alsmaar kleiner. Dit spanningsveld vraagt om een efficiënte en effectieve uitvoering.
 
Efficiëntie kan of verschillende manieren worden bereikt. Zo kun je kijken naar de effectiviteit van de wet of de beleidsmaatregels. Een andere mogelijkheid is om naar de efficiëntie en effectiviteit van de informatiehuishouding in het maatschappelijk vangnet te kijken.
 
In het maatschappelijk vangnet gaat veel persoonsinformatie en dus privacy gevoelige informatie heen en weer. Op dit ogenblik zie je dat informatie op velerlei plekken en dus versplintert wordt opgeslagen. Dit komt de waarborg van privacy en de veiligheid van de informatie niet ten goede.
 
Het is veiliger als informatie zo veel mogelijk bij de oorspronkelijke bron blijft en dat er zo min mogelijk, liefst geen, kopieën van informatie ontstaan. Afnemers van de informatie slaan alleen een verwijzing naar de oorspronkelijke informatie op in hun eigen informatiesystemen. Een dergelijke architectuureis betekent wel dat de bron van de informatie 24 x 7 beschikbaar dient te zijn en dat de informatie met een zeer korte response tijd opvraagbaar dient te zijn. Denk Google snelheid. 
 
Een andere manier of efficiëntie te vergroten is samenwerking. Zo kunnen gemeenten bijvoorbeeld samenwerken op het gebied van softwareontwikkeling. Open source softwareontwikkeling biedt hierbij een goed model voor samenwerking en voor bijdragen van commerciële partijen en zelfs individuen.
 
Samenwerken kan ook door het aanbieden en gebruiken van services. Met behulp van een netwerk van services, aangeboden door de verschillende instellingen in het maatschappelijk vangnet, kunnen deze instellingen informatie met elkaar uitwisselen. Uiteraard met behoud van de architectuureis om de informatie zo veel mogelijk bij de bron te laten liggen.
 
Berry Groenendijk
Informatie-architect bij Caerleon