De evolutie van informatie
Informatie architecten gebruiken verschillende invalshoeken om naar bestaande informatie verzamelingen te kijken. Daarbij staat de mens centraal, zoals mijn collega Anneleen ook onlangs schreef.
Er zijn verschillende manieren om naar informatie te kijken, maar er zijn ook verschillende manieren om naar de wereld te kijken. Hoe ervaart iemand de wereld om zich heen? Wat is je wereldbeeld?
Diverse religies geven een verklaring voor het ontstaan van de wereld die aan ons voorbij trekt en proberen ook doel en zingeving te verklaren. Het is dit jaar, 2009, Darwin jaar. Darwin geeft, in vergelijking tot religies, een geheel andere kijk op het ontstaan en de ontwikkeling van het leven op aarde. In "The Origin of Species" presenteert Darwin een theorie die, zoals Dan Dennett zegt, "...the lifeless world of matter and the world of meaning, purpose and goals..." bij elkaar brengt en met elkaar in verband brengt.
In 2008 heeft Richard Dawkins een documentaire gemaakt getiteld "The Genius of Charles Darwin". Voor deze documentaire heeft Dawkins verschillende mensen geïnterviewd, o.a. Dan Dennett. In het interview bespreken Dawkins en Dennett een naturalistisch wereldbeeld vrij van bovennatuurlijke elementen en mythen. De evolutietheorie geeft een wetenschappelijk bewezen verklaring voor de ontwikkeling van de natuur om ons heen en voor de ontwikkeling van de mens als (dier)soort. In het interview laten Dawkins en Dennett tevens zien dat evolutionaire processen mogelijk ook ten grondslag liggen aan het ontstaan van taal, muziek, cultuur en samenlevingen.
Wezenlijk onderdeel van het evolutionaire proces is dat uit levenloze onderdelen (moleculen, proteïnen, etc.) complexe, levende organismen ontstaan. Continu worden er binnen dit evolutionaire proces kleine wijzigingen geïntroduceerd. Succesvolle wijzigingen blijven generaties lang bestaan. Minder succesvolle wijzigingen verdwijnen uiteindelijk. Het geheel van interacterende organismen is zich continu aan het aanpassen en leeft voort zonder enig doel of richting. De "bottom up" theorie van het zich ontvouwen van complexe systemen uit interacterende, relatief simpele onderdelen intrigeert mij.
Na het bekijken van het interview van Dawkins met Dennett vraag ik mij het volgende af. Liggen evolutionaire processen ook ten grondslag aan het ontstaan informatiesystemen? Is een informatiesysteem op te bouwen uit ogenschijnlijk eenvoudige elementen van waaruit zich, volgens een evolutionair proces, een complex informatiesysteem ontvouwt? Hoe flexibel en adaptief is zo'n systeem?
Dawkins en Dennett zien in het internet een web van interacterende software en informatie. Ideeën verspreiden zich in een ongekend tempo over het internet. Dawkins ziet overeenkomsten in de manier waarop informatie zich verspreid en ontwikkeld in een samenleving met de manier waarop in de natuur eigenschappen zich verspreiden en ontwikkelen. Dawkins heeft hier, in 1976, de term meme voor geïntroduceerd.
Een meme is een idee of concept dat zich kopieert van persoon naar persoon. Een persoon kan, volgens Dawkins, gezien worden als een host voor de replicatie van memes. De mens staat centraal in het verspreiden en laten voortbestaan van ideeën en concepten. En het internet is daarbij het meest recente middel dat de evolutie heeft voortgebracht om ideeën en concepten te verspreiden en te laten voorbestaan. Het internet is een "thinking tool" zoals Dennett zegt. De meme-theorie is interessante manier van kijken naar de rol van informatie in onze samenleving. De meme-theorie is (nog) niet wetenschappelijk bewezen en kent ook (wetenschappelijke) kritiek.
Het is interessant om in uw eigen organisatie te kijken naar het voorkomen van memes. Zijn er ideeën of concepten die zich binnen een organisatie gedragen als een meme. Zijn het gewenste of ongewenste memes? Hoe om te gaan met dergelijke memes? Welke memes zijn er met elkaar in competitie? Hoe gemakkelijk is het om nieuwe memes te introduceren?
Darwin heeft ons niet alleen een andere kijk op de natuur en op ons mensen gegeven, maar wellicht ook een heel andere kijk op de rol, het nut en het gedrag van informatie.