Archimate

Steeds meer organisaties hebben aandacht voor enterprise architectuur. En daardoor kiezen ook steeds meer organisaties voor ArchiMate als taal voor het visualiseren van hun enterprise architectuurmodellen. ArchiMate is hier zonder twijfel uitermate geschikt voor. ArchiMate is namelijk de enige taal die het mogelijk maakt om in één visualisatie alle aspecten van zo'n architectuur te laten zien, en die daarbij toch een formele basis heeft. En als zodanig overstijgt ArchiMate duidelijk het niveau van "rechthoeken en pijltjes" in PowerPoint.

Maar alleen kiezen voor ArchiMate is niet voldoende. Want ArchiMate geeft wel voorschriften voor *hoe* er gemodelleerd kan worden, maar geeft geen richtlijnen voor *wat* er gemodelleerd moet worden. En dat laatste is het startpunt voor een goede visualisatie (en het achterliggende model).

Een voorbeeld: in ArchiMate kan de gegevensuitwisseling tussen applicaties op een aantal manieren getoond worden. Zo kan het via data flows tussen applicaties, via access relaties met een gedeeld data object, of via afhankelijkheden tussen services en/of interfaces. De data flow is hierbij het meest eenvoudig te modelleren, maar laat een aantal zaken onduidelijk. Zoals hoe de gegevens precies uitgewisseld worden. Ook blijft onduidelijk welke applicatie de gegevensuitwisseling initieert, of hoe de afhankelijkheden tussen de applicaties precies in elkaar zitten. Zaken die bij het maken van een roadmap voor opschoning van een applicatielandschap wel interessant zijn, maar voor toelichting aan gebruikers en/of managers vaak weer niet.

Een andere voorbeeld: ArchiMate zegt niet welke gegevens je over de elementen op een diagram vastlegt. En ook mist het een aantal elementen. Zo is eigenaarschap, van bedrijfsprocessen of applicaties, niet standaard te modelleren. En ook kent ArchiMate geen principes, knelpunten of veranderprojecten.

Een goede ArchiMate implementatie lost bovenstaande zaken op, en meer. In zo'n implementatie is er aandacht voor het maken van een pragmatische modelleeraanpak en het opstellen van handige modelleerrichtlijnen. Niet omdat het leuk is, maar omdat het nodig is om gericht de juiste modellen te maken.

Er is momenteel geen open standaard voor de vastlegging van architectuurprincipes. TOGAF 9 beschrijft een sjabloon voor vastlegging van individuele principes, maar biedt geen structuur voor het vastleggen van een verzameling principes in relatie tot elkaar en in relatie tot andere architectuurproducten. ArchiMate kent, als taal voor het vastleggen van architectuurproducten, momenteel geen architectuurprincipes in haar metamodel.

In juni 2010 heb ik met hulp van Ben Binnendijk van Cap Gemini en Eric Roovers van IDS Scheer een artikel gepubliceerd over het gestructureerd vastleggen van architectuurprincipes. Deze structuur kan in architectuurrepository’s gebruikt worden als aanvulling op het TOGAF Architecture Content Model (ACM) of het ArchiMate metamodel.

Kijk op Via Nova Architectura voor een html-versie van het artikel. Of download de PDF van het artikel.

De invoering van een gemeenschappelijk taal is niet makkelijk. Dat geldt ook voor ArchiMate als taal voor het modelleren en visualiseren van enterprise architectuur beschrijvingen. Bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (o.a. gevangenissen en vreemdelingendetentie) zijn we hier zo'n 2 jaar mee bezig geweest. Afgelopen week heb ik samen met Ben Binnendijk hierover een presentatie gegeven op het Landelijk Architectuur Congres (LAC 2010, 24 november).

Op de site van het LAC 2010 kun je de volledige presentatie over de invoering van ArchiMate terugvinden 

Een paar hoofdpunten:

• Een gemeenschappelijk taal leidt tot minder discussies binnen het team
• ArchiMate kent een afgebakend toepassingsgebied - architectuurplaten op hoofdlijnen - voor minder gedetailleerde "praatplaten" blijft PowerPoint beter, voor gedetailleerdere diagrammen zijn bijvoorbeeld BPMN en UML weer beter
• ArchiMate is goed toepasbaar, alleen kunnen bepaalde concepten lastig of niet uitgedrukt worden. Iedere gebruiker zal moeten kijken in welke mate hij/zij ArchiMate op een pragmatische manier uitbreidt

   

De presentatie laat een goed beeld zien van de stappen die zijn gezet. Daarnaast krijg je ook een beeld van het soort diagrammen dat we hebben gemaakt. Door de tijdsrestrictie van een half uur zijn er ook onderwerpen weggelaten. Zoals de inrichting en het beheer van de repository, of regels voor het goed visualiseren van ideeën in het algemeen. Mocht je daar vragen over hebben, neem dan contact op.

Er wordt gezegd dat Service Orientatie de brug tusse Business en ICT weet te slaan. In Archimate, the Architectuur taal, kan het concrete resultaat hiervan worden gezien. Services zitten in het hart van de taal. Dit kern element is aanwezig op alle architectuur niveaus. Externe business services overbruggen het gat naar de buitenwereld en externe applicatie services overbruggen het gat tussen de de business architectuur en de informatie architectuur. Technische services doen hetzelfde tussen informatie architectuur en technologie architectuur.

Kunnen services worden getekend tussen de horizontale Zachman lagen vraag ik me af?